02166629009-09126422349

در این مقاله در مورد دو نوع از لامپهای روشنایی معروف یعنی LED و فشرده (کم مصرف) بحث خواهیم کرد. در این متن ابتدا با تعریف و مکانیزم تولید نور در این دو نوع لامپ آشنا شده و چند نمونه از آنها را معرفی خواهیم کرد. سپس به اختلاف های که بین این دو نوع از لامپ وجود داد، اشاراتی خواهیم کرد.

 

 

لامپ کم مصرف یا فشرده (CL)

 

لامپ های لوله ای شکل خطی نمونه قدیمی تر لامپ فلورسنت هستند که از بالاست مغناطیسی استفاده می کنند و در شکل زیر نیز نشان داده شده است. این نوع از وسایل روشنایی به صورت کوتاه و بلند (20 وات -40 وات یا 18 وات - 36 وات) و بیشتر با رنگ های سفید و زرد مورد استفاده قرار می گیرند.

لامپ مهتابی لوله ای

 

با روی کارآمدن بالاست الکترونیکی، امکان طراحی لامپهای فلورسنت به صورت فشرده تر فراهم شد که به آن لامپهای فلورسنت فشرده (CFL) یا در اصطلاح «کم مصرف» می گویند. این نوع که نسبت به نوع لوله ای با بالاست مغناطیسی، بازده بیشتری دارند، در شکلهای مختلفی مثل حبابی، لوله ای، حلقوی و ... تولید و مورد استفاده قرار می گیرند. 
بالاست های الکترونیکی از نیمه هادی ها برای محدودسازی توان برای یک لامپ فلورسنت استفاده می کنند. اول بالاست توان AC را یکسو می کند، سپس آنرا چاپ می کند تا فرکانس بالایی را از آن برای بهبود بازده ایجاد کند. این نوع از بالاست می تواند نسبت به بالاست مغناطیسی توان را به صورت دقیق کنترل کند. 

بالاست الکترونیکی در یک CFL

بالاست الکترونیکی در یک CFL

 

لامپ های کم مصرف در دو دسته کلی قرار می گیرند: یکپارچه و غیر یکپارچه

 

در نوع یکپارچه که نمونه ای از آن در شکل های زیر نشان داده شده است، لوله و بالاست در یک واحد ترکیب می شوند. مزیت این گونه در این است که به راحتی می توان آنها را جایگزین لامپهای رشته ای کرد.

لامپ کم مصرف لوله ای   

فلورسنت کم مصرف یکپارچه لوله ای دوتایی

 

 

لامپ کم مصرف فنری

فلورسنت کم مصرف یکپارچه نوع حلقه ای فنری

 

در نوع غیر یکپارچه که نمونه ای از آن در شکلهای زیر نشان داده شده است، بالاست به طور دائم در محفظه قرار گرفته و بعد از اتمام طول عمر لامپ، فقط لوله فلورسنت تغییر داده می شود و بالاست احتیاج به تعویض ندارد. چونکه بالاست ها در وسایل روشنایی قرار می گیرند، در مقایسه با نوع یکپارچه بزرگتر بوده و ماندگاری بیشتری دارند. این وسایل قابلیت روشن شدن با ترانس های الکترونیکی و یا ترانس های القائی قدیمی را دارد. پایههای آنها به صورت سوزنی ساخته میشوند و در مهتابیهای مدل جدیدتر در سوکت مربوطه چفت می شوند. 

 

لامپ فلورسنت فشرده غیریکپارچه لوله ای با گیر

لامپ فلورسنت کم مصرف غیریکپارچه لوله ای با گیر (چفت) کنترلی

 

فلورسنت فشرده غیریکپارچه لوله ای بدون گیر چهار پینه

 

لامپ فلورسنت کم مصرف غیریکپارچه لوله ای بدون گیر چهار پینه 

 

لامپهای ال ای دی (LED)


این لامپها آخرین فن آوری استفاده شده برای روشنایی مقرون به صرفه هستند. لفظ LED کوتاه شده عبارت Light Emitting Diode به معنی «دیود ساطع کننده نور» است و در واقع یک وسیله نیمه هادی است که انرژی الکتریکی را به نور تبدیل می کند. لامپهای ال ای دی تقریباً 85 درصد کمتر از انواع هالوژنی و رشته ای انرژی مصرف می کنند و از این نظر بازده بسیار بالایی دارند (هزینه کمتر مصرف برق). همچنین طول عمر آنها بسیار بیشتر از انواع دیگر لامپ روشنایی می باشد. آنها در اشکال مختلفی طراحی شده و مورد استفاده قرار می گیرند که در شکل زیر دو نمونه آن نشان داده شده است. 

 

لامپ ال ای دی حبابی

لامپ ال ای دی حبابی

 

لامپ ال ای دی شمعی

لامپ ال ای دی شمعی

 

تفاوت بین لامپهای LED و لامپهای کم مصرف یا فشرده


تفاوت اصلی که بین این دو لامپ وجود دارد این است که در نوع کم مصرف ساطع شدن نور بعلت یونیزاسیون بخار جیوه است. بخار جیوه هنگام یونیزه شدن، اشعه ماورای بنفش تولید می کند. این اشعه ها هنگام برخورد با لوله ای که دارای پوشش فسفری است، باعث ایجاد نور مرئی می شوند. اما در نوع LED ساطع شدن نور بعلت دیود پیوندی PN است. زمانی که جریان در جهت موافق از دیود عبور می کند، ترکیب مجدد حامل بار اتفاق می افتد. این حامل بار انرژی را به شکل گرما و نور پس می دهد. 
عیب لامپ کم مصرف این است که از عنصر جیوه استفاده می کند که برای محیط و موجودات زنده خطرناک است. آنها همچنین احتیاج به وسایل اضافی مانند بالاست، لوله با پوشش داخلی از فلز و ... هستند که هزینه کلی وسیله را افزایش می دهد. همچنین عمل یونیزاسیون در این وسایل بیشتر انرژی مرئی را به شکل گرما تبدیل می کند و این گرما باعث افزایش مصرف برق توسط آنها و کاهش مدت کار آنها می شود. 
تخریب لامپهای LED راحت تر از نوع کم مصرف است زیرا LED هیچ فلز مضری ندارد که باعث آلودگی محیط شود. همچنین LED از تراشه نیمه هادی استفاده می کند که به راحتی توسط ناخالصی های دوپینگ موجود در آن بازیافت می شود. 
مورد دیگر این است که روشنایی لامپ ال ای دی در مقایسه با نوع کم مصرف بیشتر است زیرا LED نور را فقط در یک جهت ساطع می کند. بیشتر انرژی تولید شده توسط دیود به نور مرئی تبدیل می شود. همچنین انتشار گرما در LED بسیار کمتر است که باعث کاهش مصرف انرژی و افزایش کارایی آن می شود.